یک لر موسیقیدان | در باره علی اکبر شکارچی به مناسبت ششم فروردین سالروز تولدش
یک لر موسیقیدان
می توانستم به جای تیتر بالا بنویسم "یک موسیقیدان لر" که ظاهراً تفاوتی نداشت. اما اصرار دارم همین باشد. چون معتقدم خیلی ها می توانند موسیقیدانی با تبار لری باشند ولی بر عکس آن خیلی کمتر اتفاق می افتد. بر این اساس علی اکبر شکارچی را یک لر موسیقیدان می دانم. زیرا تمام خصلت های نیکوی لری و ایلیاتی بودن را یکجا با خود به تهران آورده و در عین حال موفق شده است عنوان موسیقیدانی را از جامعه شهری کسب کند. این نکته را هم از خلق و خوی شخصی او می توان دریافت و هم از آثار موسیقایی اش که بی پیرایه با مخاطب ارتباط برقرار می کند. درک این موضوع زمانی آسان می شود که با جامعه عشایری آشنا باشی و یا دست کم یک بار میهمان آنان بوده باشی. بی آنکه مقدمه چینی کنند و از تو بپرسند چکاره ای و از کجا آمده ای، بر سر سفره شان می نشانند و به اندک زمانی احساس غربت از تو دور می شود.
موسیقی برآمده از نای و کمان علی اکبر شکارچی نیز همچون تبار ایلیاتی او چنین خصلتی دارد. نیازی نیست با مطالعه قبلی به کنسرت تکنوازی اش بروی. یا احیاناً اندکی با نوازندگی یکی از سازهای ایرانی آشنا باشی. به سرعت گرفتار پنجه ساحرانه اش خواهی شد و این در حالی است که او ساحر و جادوگر هم نیست. موسیقیدانی که در عین داشتن آثار ارکسترال، گوهر تکنوازی را نیک دریافته است. چیزی بیشتر از همقطاران و همنسلانش نمی داند. به اندازه همان ها مشق ساز کرده و دود چراغ خورده است. تکنیک هم به معنای غربی در کارش چندان بروزی ندارد. ولی ساز و آوازش همچون حاج قربان سلیمانی (شمال خراسان)، غلام قادر رحمانی (بلوچستان) و عاشیق رسول قربانی (آذربایجان) مجهز به ابزاری است که به قول شاعر "رشته ای بر گردنم افکنده دوست، می کشد هر جا که خاطر خواه اوست"
سال 61 در تاریخ ۲۰۰ ساله ایران یک استثنای نظامی محسوب می شود. خاطره دو قرن شکست های پیاپی کشورمان در مقابل قوای عثمانی، افغانی، روسیه تزاری، انگلیسی، آمریکایی و عراقی در سوم خرداد این سال با آزادی خرمشهر رنگ می بازد و هیچ ایرانی میهن دوست نمی تواند خوشحالی خود را پنهان کند. محمد رضا لطفی ظفرنامه خرمشهر را می سراید و شهرام ناظری خنیاگری می کند. محمد علی راغب ترانه پیروزی می سازد و محمد گلریز می خواند. علی اکبر شکارچی هم که فارغ از این ماجرا نیست، با "خونین شهر" خود به استقبال آزادی خرمشهر می رود و در این راه از همکاری و همراهی دوست دیرینه اش عطا جنگوک بی بهره نیست.
شکارچی موسیقیدانی دوزیست محسوب می شود. بومی می خواند و می نوازد، چون از آن برآمده و دستگاهی می نوازد و آموزش می دهد، چون علم و عملش را از بهترین آموزگاران دوران خویش آموخته است. بنابراین گوشه چشمی هم به این نوع موسیقی دارد. در آثار متعددی از کارهای محمدرضا لطفی، حسین علیزاده و محمدرضا درویشی کمانچه نواز نواخته است. در عین حال انتشار ردیف های میرزا عبدالله با کمانچه را نخستین بار او تجربه می کند. دونوازی های کمانچه و تنبک تحت عنوان "خواب شقایق" و "عاشقانه" در ادامه همین تعهد موسیقی دستگاهی اوست. با وجود این که صدای گرمی دارد و لری می خواند ولی تجربه فارسی خوانی در کارنامه اش دیده نمی شود.* گر چه تسلط وی به ردیف موسیقی ایران این امکان را به او می دهد که چنین تجربه ای هم داشته باشد. با این حال اگر بخواهد آموزش ردیف را سرعت ببخشد، فقط به ساز کمانچه اکتفا نمی کند و از حنجره هم کمک می گیرد.
* در اثر خلق لر علی اکبر شکارچی اندکی فارسی خوانده است ولی ملودی آن متأثر از فرهنگ موسیقی لری می نماید. در واقع با چارچوب آواز موسیقی دستگاهی هنوز کاری از وی نشنیده ایم.
** یکی از خوانندگان وبلاگ موسیقی ما خواسته بود تا همه آثار جناب شکارچی را برای دانلود روی اینترنت بارگذاری کنم. چون ظاهراً بخشی از آنها تجدید انتشار نمی شوند. در تماسی که با استاد داشتم، ایشان گفتند به زودی توسط شرکت نی داوود آثاری همچون خلق لر و خونین شهر انتشار مجدد می یابند. به همین دلیل در بارگذاری تنها به چند نمونه از آثار مختلف اکتفا کردم. ضمن اینکه کیفیت برخی نمونه ها خوب نیست و باید منتظر بود تا اصل آنها منتشر شوند.
پاسخ به نظرات
خدمت دو خواننده گرامی آقایان ایاز رزمجویی و حمید بوالحسنی عرض کنم که:
1- بهارباد اثر دوگانه لری و لکی است که در بخش لری با فواصل ماهور، نقش جناب شکارچی به عنوان خواننده و تنظیم کننده بیشتر است. اما در بخش لکی که فواصل دستگاه شور را دارد، جناب رحمانپور علاوه بر خوانندگی و ترانه سرایی، ساخت و انتخاب ملودی را هم بر عهده داشتند. در این بخش نقش علی اکبر شکارچی بیشتر در تنظیم ارکستری قابل پیگیری است که خیلی خوب با استفاده از سازهای ایرانی و غربی یک فضای آشنا با گوش مخاطب ایرانی پدید آورده اند. ضمن اینکه خود و همسرشان بار همخوانی آن را نیز بر دوش کشیده اند.
2- ایشان در خصوص آموزش خیلی بیشتر از تولید موسیقی فعالند و هفته ای سه روز در آموزشگاه متعلق به خودشان به آموزش کمانچه و گاه آوازهای محلی مشغولند. در صورت تمایل می توانید از ساعت 14 تا 20 هر روز به استثنای پنج شنبه و جمعه با 77897857 آموزشگاه آرش تماس بگیرید.